Cömertlik güzel ahlâk sahibi insanların olmaz ise olmazlarıdır. Sevgili peygamber efendimize (s.a.s) sordular ki; “Ya Resulullah kimin imânı en güzeldir..?” Buyurdular ki; “Kimin ahlâkı (Takvâsı) en güzelse onun imânı en güzeldir. İşte bu güzel ahlakın olmaz ise olmazı cömertliktir.”
Allah c.c hazretleri kendisine cömert ve güzel ahlakı olmayan bir dost yaratmamıştır. Bütün peygamberlerin en büyük özellikleri ve onların varisleri olan velilerin en büyük özellikleri güzel ahlak ve cömertlikleridir.
Cömert kime denir? Örf ve adetlerimize uygun bir şekilde yapılması gereken yardımı yapan, bunu her fırsatta yapan, vermesi kendisine zor gelmeyen, aksine onu rahata huzura kavuşturan kişiye cömert denir.
Cimri kime denir? Verilmesi gereken, verilmesi uygun olan şeyi vermeyene cimri denir. Bir komşusu çok darda iken, ey komşum bana zekâtından biraz yardım et diyen komşusuna, ben zekatımı verdim deyip vermeyen cimri olur.
Yahya aleyhisselam; bir gün şeytana, “Ey İblis senin dostun kim düşmanın kim” diye sordu. Şeytan, “Çok ibadet eden cimriyi çok severim. Çünkü canını dişine takarak çok ibadet eder… Ama cimriliği onun bütün amellerini yok eder. Cömert günahkâra çok kızarım, güzel giyinir güzel yer sonunda tövbe istiğfar eder. Cömertliği sebebiyle de Hakk Teâlâ ona rahmet eder.”
Fudayl bin İyad hazretleri buyurdular ki; “Bir kimsenin cömert olduğunu anlamak için o kimsenin:
* Akrabasını gözetip gözetmediğine,
* Komşularına, fakirlere, dul kalmış hanımlara, yetimlere nasıl davrandığına bakın.”
Haza cömert kişinin en önemli özelliklerinden birisi de öfkesini yenip, kontrol altına almasıdır.
SEVGİLİ PEYGAMBERİMİZ (s.a.v) buyurdular ki; “Cömertlik Cennette bir ağaçtır. Cömert olan kimse o ağacın bir dalına tutunmuştur. O dal onu Cennete çeker. Cimrilik ise Cehennemde bir ağaçtır. Cimri olan kimse onun bir dalına tutunmuştur, o dal onu Cehenneme çeker.” Cebrail aleyhisselam, bir gün sevgili Peygamber efendimize gelerek; “Ya Muhammed, Allah-u Teâlâ’nın sana selamı var. Allah-u Teâlâ buyurdular ki; zatım için razı olduğum din İSLAM’dır. İslam dinine yakışan da ancak GÜZEL AHLAK ve CÖMERTLİKTİR.”
Sevgili peygamber efendimiz (s.a.v) ev ihtiyacı için bir koyun almıştı, onu kesti, parçalara ayırdı ve sahabe efendilerimize dağıtmaya başladı… O kadar çok dağıttı ki üç parça kalmıştı… Hz. Ayşe annemiz onu seyrediyordu…Peygamber efendimiz tebessüm ederek doğruldu ve Ayşe annemize bakarak “Ya Aişe bize ne kaldı” diye sordu. Hz. Ayşe annemiz, ona “görmüyor musun üç parça kaldı” dedi. Peygamber efendimiz tebessüm ederek, “Hayır Ya Aişe bize verdiklerimiz kaldı” buyurdular. Bize de verdiklerimiz kalacak..!
Hanefi mezhebimizin kurucusu İmam-ı Âzam Ebu Hanife Hazretleri zekâtını dağıtırken, bir arkadaşına da zekat gönderdi… Biraz sonra arkadaşı geldi:
– Ya İmam bu parayı bana niye gönderdin?
– Ebu Hanife hazretleri sana zekat gönderdim.
– Ya İmam biz komşuyuz, benim zengin olduğumu bilmiyor musun?
– Ebu Hanife; evet komşuyuz, senelerdir hiçbir ikramını görmedim, hayır hasenatına şahit olmadım… Ey komşum ZENGİNSEN ZENGİN gibi yaşayıp, hayır hasenat yapacaksın.
Adamın birisi Hz. Mevlâna hazretlerine gelerek, “Hocam lütfen bana biraz nasihat eder misin” diye elini öptü. Hz. Mevlâna onu iyice gözden geçirdikten sonra:
– “Ey oğlum sen paranı çok seviyorsun, yoksa günahlarını çok seviyorsun” diye sordu.
– Adam gülerek, “Hocam ben de herkes gibi parayı çok seviyorum.”
– Hz. Mevlâna; “Ey oğlum, görüyorum ki varlıklı bir adamsın, ama öbür tarafa hep günahların gidiyor hiç paran gitmiyor… Ey oğul benden nasihat istiyorsan cömert ol, öbür tarafa paralarını gönder ki kurtuluşa, rahata eresin.”
Rahmetli Mehmet Ali Deniz Hocam buyurdular ki:
– “Mehmet Bey oğlum, cömertlik zenginlik meselesi değildir. Cömertlik çok önemli bir gönül işidir. Gani gönüllü olup vermesini sevenlerin işidir.”