Hamas, bugün yaptığı resmi açıklamada, hareketin genel liderliğine Halil el-Hayya’nın getirildiğini duyurdu.
Bu karar, İsrail’in Hamas’ın İsmail Heniyye ve Yahya Sinvar gibi en üst düzey liderlerine düzenlediği suikastların ardından boşalan yönetim kademelerini doldurmak üzere başlatılan karmaşık geçiş sürecini tamamlıyor.
2023’ten bu yana avaşla karşı karşıya olan hareket için bu seçim, kendini yenileme yolunda kritik bir virajı temsil ediyor.
Reuters’ın haberine göre, yeni siyasi büro başkanını seçmek için yapılan kurum içi oylama, hareketin eski siyasi lideri Halid Meşal ile eski başkan yardımcısı Halil el-Hayya arasında başa baş geçen bir rekabete sahne oldu.
Seçimi kazanan el-Hayya, Sinvar’ın Ekim 2024’te Gazze’de öldürülmesinin ardından yönetimi devralan geçici konseyin yerini alacak. Yeni lider, olağan seçimlerin yapılması planlanan 2027 yılına kadar görevini sürdürecek.
Hamas’ın iç tüzüğüne göre, bir adayın liderliği doğrudan kazanabilmesi için hareketin danışma organı olan Şura Konseyi bünyesinde yüzde 50 artı bir oranında mutlak çoğunluğu elde etmesi gerekiyor.
İlk turlarda hiçbir adayın bu eşiğe ulaşamaması nedeniyle, düğümü çözmek üzere adayların karşı karşıya geldiği ikinci tur oylama gerçekleştirildi.
Kaynaklar, 2021 yılında belirlenen çerçeve anlaşması uyarınca, en üst düzey iki liderlik makamından birinde Gazze bölgesinden bir temsilcinin bulunmasının zorunlu olduğunu aktardı.
Hamas coğrafi olarak Gazze, Batı Şeria ve diaspora olmak üzere üç bölgeye ayrılıyor. Gazze bölgesini temsil eden el-Hayya’nın genel liderliği kazanamaması durumunda, siyasi büro başkan yardımcılığı görevine getirilmesi bekleniyordu.
SEÇİM SÜRECİ NASIL İŞLEDİ?
Hamas tüzüğüne göre yerel ve bölgesel Şura konseylerini belirlemek amacıyla yapılan doğrudan taban seçimlerinin aksine, siyasi büro başkanını seçme yetkisi münhasıran Genel Şura Konseyine ait.
Mevcut prosedür, devam eden savaşın getirdiği ağır güvenlik koşullarına rağmen hareketin kurumsal kurallarına uygun olarak, 2021 yılında başlayan mevcut görev süresini tamamlayacak bir halef seçmek üzere özel olarak tasarlandı.
Sahadaki güvenlik zorluklarının yanı sıra hayatını kaybeden üyeler nedeniyle Şura Konseyinde oluşan boşlukları doldurma önceliği liderlik seçimini geciktirdi.
Oylar kesinleştiğinde yeni liderin kimliğinin resmi ve kamuya açık şekilde ilan edileceğini vurgulamıştı.
Hamas kaynakları, her koşulda, geleneksel üç bölgeyi kapsayan kapsamlı taban seçimlerinin hazırlıklarına güvenlik şartlarına bağlı olarak gelecek yıl başlanacağını teyit etti.
Filistinli siyasi analist Abdullah Akrabavi, Hamas’ın iç dinamiklerinin artık yerel bir grubun kapalı kapılar ardındaki meselesi olarak görülemeyeceğini belirtti.
El-Cezire kanalına konuşan Akrabavi, 7 Ekim 2023’ten bu yana Hamas’ın kararları Filistin sınırlarını aşarak Ortadoğu jeopolitiğini doğrudan şekillendiren merkezi bir bölgesel aktör haline geldiğini, bu nedenle liderlik geçişinin bölgesel ve uluslararası alanda yakından takip edildiğini kaydetti.
HAMAS’IN KURUMSAL YAPISI NASIL İŞLİYOR?
Mevcut seçim çerçevesi, Hamas’ın 2021 başlarında yaptığı genel iç seçimlere dayanıyor. Bu seçimlerde Heniyye siyasi büronun genel başkanı seçilirken, Sinvar Gazze Şeridi liderliğine getirilmiş, Meşal ise hareketin yurtdışındaki diaspora kanadının başına seçilmişti.
Bu kurumsal yapı, İsrail’in Hamas’ın siyasi ve askeri lider kademelerini hedef almasıyla sarsıldı. Temmuz 2024’te siyasi büro başkanı Heniyye’nin Tahran’da suikast sonucu öldürülmesinin ardından Şura Konseyi, Ağustos 2024’te halefi olarak Sinvar’ı seçti.
Sinvar’ın da Ekim 2024’te Refah’ta İsrail güçleriyle girdiği çatışmada hayatını kaybetmesi üzerine hareket, savaş dönemi yönetimini ve müzakereleri yürütmek üzere beş üyeli geçici bir yönetim konseyi oluşturdu. Bu geçici komiteye nominal olarak Katar merkezli yetkili Muhammed Derviş başkanlık ediyordu.
İsrail’in Hamas’ın komuta kontrol mekanizmasını çökertme yönündeki beyan ettiği hedeflere rağmen, bu geçiş sürecinin yapılandırılmış biçimde yürütülmesi, hareketin örgütsel emniyet ağını gösteriyor.
Filistinli siyasi analist Visam Afife ise, Hamas’ın örgütsel yapısının biyolojideki “mitoz bölünme” sürecine benzediğini ifade etti.
Kriz anlarında, önceden belirlenmiş acil durum prosedürlerinin ve yedek planların otomatik olarak devreye girerek yönetimi üstlenecek ikincil idari kademeleri harekete geçirdiğini belirten Afife, karizmatik liderlerin yerinin doldurulmasının zor olduğunu ancak kurumsal varlığın tek bir kişiye bağlı olmamasının hareketin sarsıntıları atlatmasını sağladığını vurguladı.