Üç yıl önce hayatımızda olmayan bir teknolojiye bugün bu kadar hızlı alışmamız normal mi?
Daha da önemlisi, insanlar bu aracı hayatlarının doğal bir parçası hâline getirmişken, burada sadece bir uygulamadan değil; bir alışkanlıktan, hatta yeni bir ihtiyaçtan söz etmiyor muyuz?

OpenAI ve Harvard ekonomistlerinin, ChatGPT ile yapılan 1,5 milyon sohbeti analiz ettiği kapsamlı araştırma, aslında hepimizin sezdiği ama adını koymakta zorlandığı bir gerçeği ortaya koyuyor: ChatGPT, düşünüldüğü gibi ağırlıklı olarak bir “iş aracı” değil. Kullanıcıların yalnızca yüzde 30’u onu profesyonel amaçlarla kullanıyor.

Geriye kalan büyük çoğunluk ise soruyor, anlamaya çalışıyor, yazıyor ve kendini ifade ediyor.

Bu veri tek başına bile üzerinde durulmayı hak ediyor.

Google’dan daha fazlası

Bugüne kadar bilgiye ulaşmak için arama motorlarına giderdik. Bir kelime yazardık, onlarca sonuç karşımıza çıkardı. Ama ChatGPT ile birlikte bu alışkanlık değişmeye başladı. Çünkü burada mesele sadece bilgi almak değil; yön bulmak.

Google’a “nedir” diye sorarsınız.
ChatGPT’ye ise “ne yapmalıyım” dersiniz.

Aradaki fark küçük gibi görünse de, aslında çok büyük bir zihinsel dönüşüme işaret ediyor. İnsanlar artık yalnızca cevabı değil, cevabın nasıl yorumlanacağını da istiyor. Yapay zekânın kişisel asistana dönüşmesi tam olarak burada başlıyor.

Bu yüzden ChatGPT, klasik bir teknoloji ürününden çok, modern hayatın içinde sessiz bir rehber gibi konumlanıyor.

ChatGPT: Yeni Nesil Yalnızlığın İlacı mı?

OpenAI, ChatGPT’yi anlatırken sürekli üretkenlik, hız ve verimlilik vurgusu yapıyor. Ancak araştırma sonuçları bize bambaşka bir tablo sunuyor. Sohbetlerin yarısından fazlası yalnızca “soru sorma” üzerine kurulu. “Yap” talimatları ise önceki yıla göre ciddi biçimde düşmüş durumda.

Buna karşılık “ifade etme”, yani düşünceleri yazıya dökme, iç konuşma ve öz-düşünüm amaçlı kullanım dikkat çekici biçimde artıyor.

Bu noktada şunu sormak gerekiyor:
İnsanlar gerçekten daha fazla iş yapmak için mi ChatGPT’ye yöneliyor, yoksa düşünürken yalnız kalmamak için mi?

Bana kalırsa cevap ikincisi.

Bu tablo bize bir teknoloji sorunundan çok, modern insanın ruh hâlini anlatıyor.

Kullanım biçimi de toplumu yansıtıyor

Araştırmanın dikkat çeken bir başka yönü de kullanıcı profilleri. Kadınlar ChatGPT’yi daha çok yazı yazma ve pratik rehberlik için kullanırken, erkek kullanıcılar teknik yardım ve multimedya içeriklerinde daha aktif. Başlangıçta erkeklerin ağırlıkta olduğu platformda bugün bu fark giderek kapanıyor.

Gençler hâlâ çoğunlukta ama yaş dağılımı da dengelenme eğiliminde.

Yani ChatGPT artık belirli bir kesimin değil, toplumun geneline yayılan bir araç hâline gelmiş durumda. Bu da bize şunu söylüyor: Yapay zekâ hayatımıza girdi ve geri çıkmaya niyeti yok.

Bağımlılık mı, yeni bir ihtiyaç mı?

Bu noktada tartışma ister istemez şu soruya geliyor:
Bu bir bağımlılık mı, yoksa yeni bir ihtiyaç mı?

Belki de mesele bağımlılık değil.
Belki mesele, insanın düşünürken ve karar verirken yalnız kalmak istememesi.

ChatGPT burada hızlı, yargısız ve her an erişilebilir bir alan sunuyor. İnsanlar da bu alanı dolduruyor.

Teknoloji değil, insanın aradığı şey değişti

ChatGPT bize şunu çok net gösteriyor:
Teknoloji ilerledikçe insan daha az insan olmuyor. Aksine, daha çok soru soruyor, daha çok anlatmak ve anlaşılmak istiyor.

Bu yüzden ChatGPT’yi sadece “hızlı cevap veren bir yazılım” olarak okumak eksik kalır. Asıl mesele, bu yapay zekânın insanların düşünme biçimine nasıl eşlik ettiği.

Bugün ChatGPT’ye sorulan sorular, aslında ekrana değil, hayata yöneltiliyor.
“Ne yapmalıyım?”, “Nasıl karar vermeliyim?”, “Bunu bana biri açıklayabilir mi?”

Asıl soru artık şu:
Biz bu teknolojiyi yalnızca daha hızlı cevaplar almak için mi kullanacağız,
yoksa düşünmeyi, yazmayı ve anlamayı onunla birlikte yeniden mi öğreneceğiz?

Bu sorunun cevabı, yapay zekânın ne olduğundan çok, bizim ne aradığımızla ilgili.