Kıymetli okurlarım…

15 yıla yakın zamandır bu köşemden sizlere güncel hali ile tıbbi bilgileri aktarmaya çalışıyorum. Bu bilgileri aktarırken hem bağımsız çalışan hem de kâr amacı olmayan bilim insanlarından yararlandım. Uzun yılların  (ve abartmıyorum yüzbinlerce hasta görmenin) birikiminden doğan tecrübeleri de eklersek ortaya net bilgilerin çıkacağı çok açıktır. Sizlere bu yazıları ulaştırmama ve dolaylı olarak sağlığınıza destek olan Olay Medya Camiası’na da sonsuz teşekkürlerimi sunmak isterim.

Kolesterol yağ değildir ancak yağa  benzeyen steroid ve alkol karışımı bir moleküldür. Hemen hemen tamamen hayvansal gıdalarda bulunur. 100 gram sığır beyninde 3000 miligram, 100 gram sığır eti yani kasında yaklaşık 60 miligram kadar kolesterol bulunurken 100 gram tereyeğında 215 miligram kolesterol bulunmaktadır. Vücudumuzdaki kolesterolün az bir kısmını gıdalar ile almaktayız.

Büyük çoğunluğu ise vücudumuz tarafından sentez edilmektedir. Hücrelerimiz kolesterolü kullanarak zar yapısını sağlamlaştırır, birçok hormon kolesterolden yapılır. D vitamini yapımında da kolesterol kullanır. Kolesterol yağların sindirilmesinde rol oynayan safra asitlerinin yapımında da kullanılmaktadır. Son yapılan çalışmalar kolesterolün bağışıklık sistemi hücrelerinin etkin çalışabilmesi için gerekli olduğunu göstermektedir. Yine bu çalışmalar sinir hücrelerinin ileti yapabilmesi için kolesterolün varlığına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Kolesterol konusunda bilim halen bazı bilgilere muhtaçtır. Örneğin kolesterol yapımı mevcuttaki kolesterol miktarına bağlıdır ama bu mekanizmanın nasıl gerçekleştiği halen net değildir. Kanda protine bağlı olarak taşınan kolesterol bu proteinlerin yoğunluklarına göre (yüksek dansiteli lipoprotein: HDL gibi) isimlendirilmektedir. Beynimizde ve anne sütünde de hatırı sayılır oranda kolesterol vardır.

Kolesterol korkusu uzun yıllar boyunca bir takım gıdaların alınmasını engellemiştir. Bu boşluktan yararlanan bazı gıda sektörü temsilcileri genellikle tahıl ve kolesterolden fakir başka gıdalara yönelmemizi sağlayarak bundan ciddi oranda yarar sağlamışlardır. Oysa bugün dünyadaki bir çok topluluk kolesterol ağırlıklı beslenmesine rağmen damarların tıkanması gibi bir durumla karşılaşmıyorlar. Nitekim son zamanlarda özellikle ABD kaynaklı veriler total kolesterolün kalp hastalıkları ile ilgisi olmadığı yönünde görüşlerden oluşmaktadır.

Damarlarımızı tıkayan plâkların yapısında kolesterol molekülünün bulunduğu bir gerçektir. Plâklarda ayrıca şekerlenmiş proteinler, vücudun bazı savunma hücreleri, kalsiyum gibi mineraller bulunmaktadır. Savunma hücrelerimiz, kalsiyum gibi minerallerimiz kötüdür diyemediğimiz gibi kolesterol de kötüdür diyemeyiz.

Peki damar içini yavaşça bozan ve bu maddelerin oralara oturmasını sağlayan nedir?

İşte olaya bakış açımızı bu yöne çevirirsek ve bu katilin sessiz kronik bir enflamasyon olduğunu bilirsek gerçeği de görürüz. İnsülin direnci, oksidatif stres ve kronik enflamasyon ile kalp ve damar hastalıkları arasında çok belirgin bir ilişki vardır. Bu 3 durumun nedenlerini tesbit ederek vücudumuzun neden fazla kolesterol ürettiğine odaklanmak bizi çözüme götürebilmektedir. Kolesterolü taşıyan protein şeker molekülleri ile oksidasyon (adeta paslanma) yoluyla deforme olduğunda biz bu kolesterolden korkmalıyız. Bunlar small LDL-C olarak adlandırılmaktadırlar. Savunma hücrelerimiz de bunları adeta bir bakteri, bir virüs veya bir mantar gibi görüp saldırışa geçer. İşte damar sertliği dediğimiz şeyin hikayesi budur. Kronik enflamasyon yoksa kolesterol binlerce yıldır vücutta yaptığı yolculuğuna devam eder.

Özellikle kanımızdaki glikoz, HbA1c, insülin, okside olmuş LDL molekülleri ve trigliserit düzeyleri çok önemli göstergelerdir. Hücre içine alınamayan glikozun trigliserit denilen yağlara çevrileceği gerçeği bilinmelidir.